Maandelijks archief: januari 2018

Over ritme en schoonheid van houterige beweging

 

Ik ben een dag op stap met mijn broer Joost. We reizen met de trein, zijn favoriete bezigheid. Als hij de lange stationstrap afloopt, valt me weer op hoe houterig hij dat doet: stap voor stap, evenwicht zoekend, de knalgele tas ondertussen heel hoog houdend. Hij neemt er alle tijd voor, kan ook niet anders. Opeens zie ik dat hij in zijn houterige klungelige beweging heel puur en zuiver is. Mijn hart stroomt over.

Maar mijn lieve broer maakt uit frustratie ook wel eens zijn cd’s kapot. Niemand van onze familie en van zijn begeleiders weet waarom hij dat doet. Is het omdat er dan een scheurtje zit in een bladzij van zijn orgelboek? Tijdens de treinreis wil Joost me voortdurend dezelfde plaatjes uit zijn orgelboek laten zien. Hoe blijf ik oprecht nieuwsgierig bij herhaling? Hoe reageer ik op vernieling? Hoe sluit ik aan op onbegrepen gedrag? Omdat de Academie voor Ervarend Leren daar gespecialiseerd in is, leg ik de casus van mijn broer aan hen voor.

Direct volgt de uitnodiging om niet langer te praten, maar te laten zien hoe mijn broer handelde: hoe liep hij de trap af? Ik doe het voor, vier mannen van de Academie deden het na. Inlevend waarnemen. Vervolgens buigt iedereen zich over de vraag: in welk beroep zijn zaken als nadrukkelijk stap voor stap lopen en stevig vasthouden aan een leuning een kwaliteit? Omschrijf dat beroep met twee werkwoorden. Zo ben ik opeens 4 beelden en 8 werkwoorden rijker. De bergwandelaar (tastend afdalen) de houthakker (hakkend herhalen) een mattenlegger (vertragend bundelen) en een letterzetter (kloppend in elkaar zetten). De beroepsbeelden en werkwoorden beschrijven op een positieve manier wat Joost in essentie doet. Door de manier van doen, de beweging als uitgangspunt te nemen, kan in elke concrete situatie gezocht worden hoe die beweging daar bewust ingezet kan worden. Het ‘hakkend herhalen’ van de houthakker herken ik bij Joost. Hij kijkt vaak naar de opbouw van orgelpijpen. Dat herhalend ritme dat daarin zit kan ik aanwijzen, uitbeelden met mijn handen, zingen. Het beeld van de mattenlegger biedt ook nieuw perspectief. Zoals de mattenlegger langzaam stap voor stap zijn werk voltooid, zo kan ik voor Joost rust creëren door orgels te tekenen voor hem. Vertragend bundelen. Met nieuwe inspiratie om aan te sluiten bij onbegrepen gedrag verlaat ik de Academie. Wilt u ook een casus inbrengen van iemand uit uw omgeving wiens gedrag soms onbegrijpelijk is? Laat het weten en ontvang live, per skype of per video nieuwe handelingsopties om aan te sluiten.

Samen met de Academie voor Ervarend Leren wens ik dat we in 2018 in alle hakkelende haperende bewegingen pure schoonheid mogen ontdekken!

 

 

De maatschappelijke meter – een experiment in ‘changing the system’

Soms hoor ik een woord dat me vanaf het begin intrigeert. Tijdens een dansworkshop vorige week (Heartmatters *) viel het woord ‘de maatschappelijke meter’. Daarmee werd de standaardafstand bedoeld die je hanteert in contact met een ander. En inderdaad, als je erop let, dansen mensen vaak samen op steeds dezelfde afstand van elkaar, ondertussen in elkaars ogen kijkend. Ze hebben het leuk en het voelt veilig. Zelfs in overvolle disco’s is de contactafstand vaak gefixeerd, al wordt er op de meter dan iets ingeleverd.
Maar volgens Arjan Bouw, 5ritmesdocent, belemmert de maatschappelijke meter onze dans. Als je altijd elkaar op dezelfde manier benadert, gaat de vitaliteit uit het contact. Daar kan ik me iets bij voorstellen al voel ik ook wat weerstand om mijn meter op te moeten geven. Ik hou wel van duidelijkheid en een gepaste afstand vinden, tja dat is gewoon heel duidelijk. Ik ben dan ook blij dat iemand uit de groep tegenwerpt: ‘Ja maar je wilt toch ook niet te dicht in iemands aura zitten, in de persoonlijke ruimte van een ander die je niet heel goed kent’? Inderdaad, wat is er mis met de maatschappelijke meter? Het leven zou een chaos worden als iedereen zou afwijken van gehanteerde omgangsvormen. Edoch. Dansworkshops zijn er om te onderzoeken welke bewegingsvrijheid je hebt. Dus laat Arjan zien hoe het anders kan.
Op dat moment begint de maatschappelijke meter te leven voor mij. Ik zie opeens weer duizenden manieren hoe je kan schurken, voelen, samen-zijn in contact. De ruimte rond de ander is groot, waarom zou je steeds dezelfde plek opzoeken? Ik oefen het op de dansvloer en ik oefen het in de praktijk, in mijn werk. Nu weet ik dat een dementerende mevrouw aanspreken terwijl je achter haar staat, bedreigend kan overkomen. Aanraken, op ooghoogte zitten en aankijken werkt geruststellend. Het is een vast patroon geworden. Maar wat gebeurt er als ik voor haar dans, met sierlijke bewegingen haar eten aanbied? Mevrouw begint te lachen! En ik raak op dreef, de maatschappelijke meter begint me te intrigeren. Hij is namelijk overal aanwezig. Bij de kassa in de winkel, in het openbaar vervoer, het koffiezetapparaat. We bewegen ons via patronen. Zou het chaos worden als we daar vanaf wijken? Zou de wereld tot leven komen? Het lijkt me een mooi kerstexperiment, meters laten verschuiven.
Hoe dat er concreet uit ziet?
Het hoeven niet perse fysiek andere bewegingen te zijn. Sommige situaties zijn nu eenmaal gefixeerd door de fysieke ruimte. Alleen denken we vaak al snel dat maatschappelijke thema’s zoals schaarste, conflict en meerstemmigheid ook gefixeerd zijn. Zo is het nu eenmaal. Maar handelingsvrijheid zit van binnen. Dat ervaar ik als ik dans. Hoe het dus anders kan? Museum Boijmans Van Beuningen geeft er een mooi beeld van in de expositie Changing the System. Daarmee wijzen ze op de veranderkracht van creativiteit. Designers ontwerpen en prikkelen de verbeelding om anders tegen mondiale vraagstukken aan te kijken. Ik noem mezelf liever een social designer. Ik ontwerp geen fysieke producten, maar wel bewust mijn levensstijl. Komende week ga ik op zoek hoe ik anders kan bewegen in het maatschappelijk verkeer. Bij de dementerende mevrouw werkte het. Zou de rest van de wereld ook hartelijk beginnen te lachen als ik me anders ga gedragen?! Vrolijk kerstfeest voor iedereen!!!

* Heartmatters is een maandelijks dansonderzoek. Lessen zijn ook los te volgen, zie www.dansendhart.nl Vanuit de Reis door het Binnenland onderzoek ik hoe het is om te wonen in het hart. Wat beweegt er dan, hoe verloopt die reis? Bevindingen deel ik in een serie blogs..