De maatschappelijke meter – een experiment in ‘changing the system’

Soms hoor ik een woord dat me vanaf het begin intrigeert. Tijdens een dansworkshop vorige week (Heartmatters *) viel het woord ‘de maatschappelijke meter’. Daarmee werd de standaardafstand bedoeld die je hanteert in contact met een ander. En inderdaad, als je erop let, dansen mensen vaak samen op steeds dezelfde afstand van elkaar, ondertussen in elkaars ogen kijkend. Ze hebben het leuk en het voelt veilig. Zelfs in overvolle disco’s is de contactafstand vaak gefixeerd, al wordt er op de meter dan iets ingeleverd.
Maar volgens Arjan Bouw, 5ritmesdocent, belemmert de maatschappelijke meter onze dans. Als je altijd elkaar op dezelfde manier benadert, gaat de vitaliteit uit het contact. Daar kan ik me iets bij voorstellen al voel ik ook wat weerstand om mijn meter op te moeten geven. Ik hou wel van duidelijkheid en een gepaste afstand vinden, tja dat is gewoon heel duidelijk. Ik ben dan ook blij dat iemand uit de groep tegenwerpt: ‘Ja maar je wilt toch ook niet te dicht in iemands aura zitten, in de persoonlijke ruimte van een ander die je niet heel goed kent’? Inderdaad, wat is er mis met de maatschappelijke meter? Het leven zou een chaos worden als iedereen zou afwijken van gehanteerde omgangsvormen. Edoch. Dansworkshops zijn er om te onderzoeken welke bewegingsvrijheid je hebt. Dus laat Arjan zien hoe het anders kan.
Op dat moment begint de maatschappelijke meter te leven voor mij. Ik zie opeens weer duizenden manieren hoe je kan schurken, voelen, samen-zijn in contact. De ruimte rond de ander is groot, waarom zou je steeds dezelfde plek opzoeken? Ik oefen het op de dansvloer en ik oefen het in de praktijk, in mijn werk. Nu weet ik dat een dementerende mevrouw aanspreken terwijl je achter haar staat, bedreigend kan overkomen. Aanraken, op ooghoogte zitten en aankijken werkt geruststellend. Het is een vast patroon geworden. Maar wat gebeurt er als ik voor haar dans, met sierlijke bewegingen haar eten aanbied? Mevrouw begint te lachen! En ik raak op dreef, de maatschappelijke meter begint me te intrigeren. Hij is namelijk overal aanwezig. Bij de kassa in de winkel, in het openbaar vervoer, het koffiezetapparaat. We bewegen ons via patronen. Zou het chaos worden als we daar vanaf wijken? Zou de wereld tot leven komen? Het lijkt me een mooi kerstexperiment, meters laten verschuiven.
Hoe dat er concreet uit ziet?
Het hoeven niet perse fysiek andere bewegingen te zijn. Sommige situaties zijn nu eenmaal gefixeerd door de fysieke ruimte. Alleen denken we vaak al snel dat maatschappelijke thema’s zoals schaarste, conflict en meerstemmigheid ook gefixeerd zijn. Zo is het nu eenmaal. Maar handelingsvrijheid zit van binnen. Dat ervaar ik als ik dans. Hoe het dus anders kan? Museum Boijmans Van Beuningen geeft er een mooi beeld van in de expositie Changing the System. Daarmee wijzen ze op de veranderkracht van creativiteit. Designers ontwerpen en prikkelen de verbeelding om anders tegen mondiale vraagstukken aan te kijken. Ik noem mezelf liever een social designer. Ik ontwerp geen fysieke producten, maar wel bewust mijn levensstijl. Komende week ga ik op zoek hoe ik anders kan bewegen in het maatschappelijk verkeer. Bij de dementerende mevrouw werkte het. Zou de rest van de wereld ook hartelijk beginnen te lachen als ik me anders ga gedragen?! Vrolijk kerstfeest voor iedereen!!!

* Heartmatters is een maandelijks dansonderzoek. Lessen zijn ook los te volgen, zie www.dansendhart.nl Vanuit de Reis door het Binnenland onderzoek ik hoe het is om te wonen in het hart. Wat beweegt er dan, hoe verloopt die reis? Bevindingen deel ik in een serie blogs..